DAC8 en crypto: zo werkt de nieuwe rapportageplicht vanaf 2026

De brief die je binnenkort van je exchange krijgt

Een maand geleden kreeg een lezer een mail van zijn exchange met de melding dat bepaalde transactiegegevens vanaf 2026 met de Belastingdienst gedeeld worden. Hij was in paniek: wat delen ze precies, is dit retroactief, moet hij nu iets doen? Zijn situatie is geen uitzondering meer – die mail is inmiddels bij elke gereguleerde crypto-aanbieder in Nederland uitgegaan, en de meeste ontvangers begrijpen niet precies wat ze lezen.

Dat is jammer, want het raamwerk erachter – DAC8 en het daarmee verweven CARF – bepaalt voor de komende jaren wie wat van je crypto-gedrag ziet. Staatssecretaris Tjibbe van Oostenbruggen vatte de gedachte erachter droog samen: “Als je veel geld verdient met crypto’s dan moet je daar net zoals bij spaargeld of beleggingen in Nederland netjes belasting over betalen. Door dit voorstel komen transacties met crypto straks meer in beeld bij de Belastingdienst.” Simpel gezegd: crypto wordt ophelderbaar op dezelfde manier als een spaarrekening in Frankrijk of een beleggingsaccount in België.

Wat DAC8 precies is

DAC8 is de achtste aanpassing van de Europese Directive on Administrative Cooperation – de richtlijn die lidstaten verplicht om fiscale informatie met elkaar uit te wisselen. Sinds DAC1 gaat dit over werkloonbelasting en vermogen, via DAC2 over bankrekeningen, via DAC6 over grensoverschrijdende fiscale constructies. DAC8 voegt daar crypto-assets aan toe.

De richtlijn dwingt elke crypto-dienstverlener in de EU om bepaalde transactiegegevens over klanten te verzamelen en door te geven aan de eigen belastingdienst. Die belastingdienst geeft de informatie vervolgens automatisch door aan de fiscale autoriteit van het woonland van de klant. Voor een Nederlandse speler die in Bulgarije een wallet aanhoudt of in Litouwen handelt, betekent dit dat de Belastingdienst die activiteit op termijn vanzelf te zien krijgt.

DAC8 is nauw verweven met CARF – het Crypto-Asset Reporting Framework van de OESO. Waar DAC8 het EU-instrument is, is CARF de bredere internationale variant die buiten de EU werkt. De EU heeft DAC8 bewust ontworpen om naadloos met CARF-data uit te wisselen, zodat Europese lidstaten ook data krijgen over klanten die bij exchanges in Zwitserland, Singapore of de Bahama’s actief zijn, zodra die landen CARF invoeren.

Welke data wordt precies gedeeld

Dit is het onderdeel waar lezers het meest nerveus van worden, en het onderdeel dat het minst dramatisch is dan men vreest. Crypto-aanbieders moeten over hun klanten jaarlijks de volgende gegevens rapporteren: naam, adres, woonland, fiscaal identificatienummer, en per crypto-asset de totale omvang van koop- en verkooptransacties in het jaar uitgedrukt in fiatvaluta.

Wat er niet in zit: individuele transactieschema’s, specifieke wallets waar de crypto naartoe ging, of speelgedrag op crypto-casino’s. De aggregatie is jaarniveau per asset, niet transactieniveau. Het is daarmee vergelijkbaar met het jaaroverzicht dat je bank aan de Belastingdienst meldt: totalen, niet elk cappuccino-betaaltje.

Wel belangrijk: de rapportage betreft zowel crypto-naar-fiat als crypto-naar-crypto transacties. Dat laatste is nieuw – onder bestaande Nederlandse wetgeving moest je zelf bepalen wat een swap van Bitcoin naar Ethereum fiscaal betekende. Vanaf 2026 ziet de Belastingdienst die swaps via de jaarrapportage, ook als ze nooit op je bankrekening zijn beland.

De tijdlijn en wanneer wat geldt

Crypto-aanbieders moeten vanaf 1 januari 2026 de vereiste gegevens verzamelen. De eerste rapportage over boekjaar 2026 gaat naar de Belastingdienst in de eerste maanden van 2027, met 31 januari 2027 als centrale deadline. Vanaf die datum is de data beschikbaar voor fiscaal gebruik, inclusief uitwisseling met andere lidstaten.

De periode tot januari 2026 was voor crypto-aanbieders de implementatiewindow. Wie toen niet klaar was met zijn data-systemen, loopt tegen bestuurlijke boetes aan tot 1.030.000 euro per overtreding. Dat is een aanzienlijk bedrag voor kleinere Nederlandse spelers, en een pakt-reden om de compliance op orde te hebben.

Belangrijk is dat DAC8 geen terugwerkende kracht heeft voor rapportage. Wat je voor 2026 deed, wordt niet automatisch door je exchange aan de Belastingdienst gemeld. Wat dat niet betekent: dat oude winsten vrij van belasting zijn. Je aangifteplicht onder de normale inkomstenbelasting en Box 3-regels blijft onverkort gelden – alleen de geautomatiseerde fiscale blik is toekomstgericht.

Wat dit betekent voor crypto-casino-spelers

Hier wordt het interessant. Een crypto-casino in Curaçao is geen DAC8-aanbieder onder de letter van de wet, want DAC8 geldt alleen voor EU-crypto-aanbieders en aanbieders in jurisdicties met CARF. Dus directe rapportage door een Stake of Rollbit aan de Belastingdienst komt er niet.

De instapfase is echter niet anoniem meer. Wie met euro’s Bitcoin koopt bij een Nederlandse of EU-exchange en die Bitcoin vervolgens naar een casino-wallet stuurt, laat een spoor achter bij de exchange. Die exchange rapporteert aankoop-omvang onder DAC8. De Belastingdienst ziet dus hoeveel crypto je dit jaar hebt gekocht en tegen welke euroequivalent. Wat je er daarna mee doet, is voor de exchange onzichtbaar – maar niet noodzakelijk voor de Belastingdienst als die gaat doortrekken.

De uitbetaling terug naar euro is de tweede flessenhals. Als je met 50.000 euro aan Bitcoin-winst terugkomt van een casino en die omzet via een Nederlandse exchange, ziet DAC8 die verkoop. De discrepantie tussen aankoop en verkoop – die 50.000 euro extra – is precies de trigger die fiscale attentie wekt, of je nu met slim handelen won of bij een crypto-casino.

Verschil met CARF en waar het internationaal heen gaat

CARF en DAC8 lopen grotendeels parallel maar niet identiek. CARF is breder wat betreft deelnemende landen maar kent iets andere definities van gerapporteerde transacties. Voor een Nederlandse speler is het relevant dat grote exchange-jurisdicties – Zwitserland, Verenigd Koninkrijk, Singapore – CARF hebben omarmd, met verschillende ingangsdata van 2026 en 2027.

De netto-uitkomst over een paar jaar: het idee dat je door naar een exchange in Zwitserland of Singapore uit te wijken buiten het zicht van de Nederlandse fiscus blijft, verliest zijn werkingssfeer. De Europese tak van CARF-uitwisseling loopt via de Belastingdienst-kaders, de rest via bilaterale verdragen en het OESO-raamwerk. Het kost tijd om de infrastructuur wereldwijd uit te rollen, maar de richting is eenduidig.

Praktische tips voor je belastingplicht

Ik geef deze tips onder voorbehoud – ik ben een analist, geen belastingadviseur, en je specifieke situatie kan professionele begeleiding vragen. Dat gezegd hebbende: wat nuttig is om nu te doen, is je eigen administratie op orde brengen. Wie de afgelopen jaren heeft gehandeld, gewed, uitbetaald, gewisseld, kan dat reconstrueren via exchange-exports en blockchain-tools voordat de Belastingdienst begint met matching-analyses.

Houd ook voor ogen dat een juiste aangifte onder Box 3 – inclusief je crypto-saldi per 1 januari – je pro-actief dekt voor de discrepantieverrassingen die DAC8 kan veroorzaken. Voor meer context over hoe Box 3, kansspelbelasting en DAC8-rapportage samenkomen in je aangifte, is het overzicht belasting crypto-gokken in Nederland een logisch vervolg.